Workshop Critical Audiovisual Heritage
In het kader van het AHM/ASCA-onderzoeksinitiatief Critical Audiovisual Heritage (2024–2029) van de Universiteit van Amsterdam wordt tijdens deze eendaagse workshop onze audiovisuele collectie als casestudy gebruikt om te onderzoeken hoe grootschalige digitalisering de toegang tot, het hergebruik van en de samenwerking rond audiovisueel materiaal met betrekking tot politieke en maatschappelijke bewegingen verandert.
Voortbouwend op een eerdere workshop over audiovisuele archieven en antikoloniaal filmmateriaal, georganiseerd bij Framer Framed, legt deze tweede workshop een expliciet verband tussen vraagstukken rond activistisch erfgoed en herinnering enerzijds en lopende digitaliseringsinitiatieven bij het IISH anderzijds.
Filmmakers, onderzoekers, archivarissen, studenten en activisten worden uitgenodigd om zich te verdiepen in gedigitaliseerd materiaal uit een archief waarvan de audiovisuele collecties documentaires, ongemonteerde filmopnames en nieuwsfilms omvatten over politieke bewegingen en arbeidersstrijd. De workshop onderzoekt hoe digitaliseringsstrategieën het werk van AV-archivarissen en andere belanghebbenden bij collecties beïnvloeden en hoe zij momenteel omgaan – of willen omgaan – met gemeenschappen wier geschiedenis en strijd in deze collecties vertegenwoordigd zijn.
Een van de centrale vragen is of input van de gemeenschap niet alleen de collecties zou moeten verrijken – bijvoorbeeld door aanvullende beschrijvingen of context – maar ook het beleid inzake toegang en hergebruik zou moeten sturen en beperken, met name bij politiek gevoelig materiaal. Wie bepaalt wat als “politiek gevoelig” geldt? Hoe worden dergelijke gevoeligheden in catalogi en databases aangeduid? Hoe verhouden filmmakers en kunstenaars zich in de context van creatief hergebruik tot deze vragen; in hoeverre hebben zij het recht om politiek geladen inhoud voor nieuwe doeleinden te hergebruiken, en welke verantwoordelijkheden vloeien voort uit dergelijk hergebruik?
De dag is opgedeeld in twee delen. De ochtendsessie biedt context over het onderzoeksinitiatief en presenteert gerelateerde inspanningen en projecten. De middagsessie bestaat uit twee parallelle breakout-sessies, die elk een specifiek thema behandelen.
Daarnaast is er de dag van tevoren (23 april) een bijbehorend filmprogramma in filmtheater Kriterion, getiteld Occlusions : Black Memory Disclosures, waarbij o.a. werk van de keynote speaker Amanda van Egbe wordt vertoond.
Praktisch
Datum: 24 april 2026
Tijd: 09:30–17:00
Locatie: IISG, Cruquiusweg 31, Amsterdam
Registratie: Als je de workshop wilt bijwonen, stuur dan een e-mail naar Luna Hupperetz via l.m.l.hupperetz@uva.nl met als onderwerp “Critical AV workshop”. (Plaatsen worden toegewezen op basis van wie het eerst komt, het eerst maalt.) Vermeld in je bericht het volgende:
- Je naam, affiliatie en vakgebied (bijv. film- en mediastudies, archiefwetenschap, geschiedenis, herinneringsstudies)
- De breakout-sessie van voorkeur (“Breakout-sessie 1” of “Breakout-sessie 2”)
- Of je in aanmerking wilt komen voor een vergoeding van reiskosten (voor deelnemers die buiten Nederland wonen). Er is een beperkt budget beschikbaar en we geven voorrang aan onderzoekers wier werk nauw aansluit bij de thema’s van de workshop.
Programma
Ochtendsessie @ NETTLAU (09:30–12:00)
Welkom & inleiding
Presentaties van het IISG From Shelf to Screen: Processing AV Collections through Selection, Digitisation, Appraisal and Description
- Nina van den Berg (medewerker Publieksdienst)
- Bence Meijer (collectieverwerker audiovisueel materiaal)
- Harriet Stroomberg (collectieverwerker audiovisueel materiaal)
Casestudy Challenges in the Digitisation of Activist Audiovisual Collections at IISG
Fidel Enciso Durán
Gastlezing Creative Archival Reuse at NISV (Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid)
Cees Martens
Keynote Listening Between the Gaps: Fugitive Historiography and the Audiovisual Archive
Amanda Egbe
-Lunchpauze-
Middagsessie (13:00–15:30)
Breakout-sessie 1 – Samenwerking & hergebruik
Focus: spanningen tussen activistische "source communities” en filmmakers.
Leiders: Luna Hupperetz, Amanda van Hesteren
Met de restcollectie van Unknown Suriname en de lopende, door de gemeenschap geleide digitalisering met voormalige LOSON-activisten als uitgangspunt, onderzoekt deze sessie hoe politiek geladen beelden circuleren tussen activistische gemeenschappen, filmmakers en archiefinstellingen. Door middel van discussies in kleine groepen en experimenten met creatief hergebruik identificeren deelnemers spanningen en ontwikkelen ze principes voor hergebruik en presentatie van activistisch audiovisueel materiaal waarbij verantwoording wordt afgelegd aan de gemeenschap. Voortbouwend op Barons concept van het ‘archiefeffect’ (2014) en Khouri en Salti's notie van een ‘unsettled past’ van activistische herinneringen (2019), onderzoekt de sessie de uiteenlopende behoeften en verantwoordelijkheden van gebruikers bij het werken met activistisch audiovisueel archiefmateriaal.
- Deze sessie is met name relevant voor filmmakers en er zullen twee leden van Projectgroep Oema foe Sranan aan deelnemen. Let op: deze breakout-sessie wordt in het Nederlands gehouden.
Breakout-sessie 2 – Digitalisering, schaal & gemeenschappen
Focus: How digitisation strategies shape archival work, access and community engagement.
Geleid door: Christian Olesen, Fidel Enciso Durán
Met het onlangs gestarte digitaliseringsproject van het IISG als uitgangspunt, behandelt deze sessie vragen en kwesties rond archiefbeschrijving en -zorg in de context van grootschalige digitaliseringsworkflows. Tijdens de sessie zullen we ingaan op recente voorbeelden van gedigitaliseerde titels en subcollecties, met aandacht voor de toegang die mogelijk wordt gemaakt door de archiefbeschrijving en de verspreiding van de bijbehorende metadata in verschillende online contexten (onder andere IISH online resources en The CLARIAH Media Suite). Als onderdeel van deze discussie zullen we ook voorbeelden bekijken van alternatieve presentatievormen die betrekking hebben op begrippen als ‘counter-archives’, ‘rogue’ archieven (De Kosnik, 2016), ‘anarchival film’ (Goddard, 2019) en ‘little databases’ (Snelson, 2025).
Plenaire sessie @ NETTLAU (15:45–17:00)
