IISG Collectiedag 2026

Hoe wordt er samengewerkt met archiefvormers? Hoe worden conservering en digitalisering toegepast op middeleeuwse materialen? Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen van AI bij archiefwerk? Hoe ga je om met de emotionele last die komt kijken bij archieven waarin gruwelijkheden worden beschreven? En wat doe je als de standaarden en richtlijnen die archivarissen moeten volgen niet overeenkomen met je persoonlijke visie en waarden?

Dit en meer komt aan bod tijdens de Collectiedag van het IISG. Deze dag wordt georganiseerd ter ere van de afronding van het Bypass Project, een een experimenteel initiatief dat tot doel had om gebruikers toegang te geven tot archieven die digitaal zijn ontstaan. De lezingen zullen in het Engels worden gegeven, maar vragen stellen kan ook in het Nederlands. 

Het feestelijke programma omvat:

• Lezingen en discussies over ervaringen en praktijken op archiefgebied 
• Filmvertoningen uit de collectie van het IISG
• Tentoonstellingen met bijzondere archiefstukken
• Een afsluiting met drankjes en muziek 

Presentaties

Verwerking en conservering van collecties: middeleeuwse en moderne materialen

Jelle Verdijk en Daniel van Heusden

Aan de hand van de geschiedenis van twee bijzondere archiefcollecties - het archief van het Komitee Wetenschap en Techniek voor Vietnam, Laos en Cambodja en de Velle-collectie - belichten Jelle Verdijk en Daniel van Heusden unieke stukken uit beide collecties, reflecteren zij op het samenwerken met archiefvormers en de manieren waarop deze relaties de beroepspraktijk vormgeven, en bespreken zij de benaderingen van conservering en digitalisering die worden toegepast op middeleeuwse materialen.

Affectieve verbinding, empathische spanning: het verwerken van het Wim Go Gien Tjwan-archief

Rika Theo 

Het archief van de Chinees-Indonesische wetenschapper-activist en politieke balling Wim Go Gien Tjwan behoort tot de vele archieven die wreedheden, onrechtvaardigheid, menselijk leed, strijd en overleving bevatten en die worden bewaard door het IISG. Het verwerken van deze archieven, die “niet alleen een opslagplaats van herinneringen en feiten zijn, maar ook een bewaarplaats van trauma en pijn… waar onrustige geesten met onafgemaakte zaken wachten” (Murphy 2011, p. 481), dient het doel van archiefactivering ter ondersteuning van waarheidsvinding, gerechtigheid, genezing en verzoening. Het heeft echter ook emotionele gevolgen voor de archivarissen die met deze documenten werken, aangezien zij voortdurend getuige zijn van deze pijn, zowel in de tekst als in de context. De emotionele impact wordt sterker en is onvermijdelijker voor de archivarissen die deel uitmaken van dat lijden, aangezien archivarissen, net als gebruikers uit de gemeenschap en historici, hun eigen geschiedenis en ervaringen meenemen wanneer zij met de archieven in aanraking komen. Rika Theo zal ingaan op de emotionele arbeid en het door archieven veroorzaakte trauma dat inherent is aan de dagelijkse verwerkingsroutines van deze archieven, om een dialoog op gang te brengen over traumagerichte werkwijzen en verantwoordelijkheden bij het IISG.

Het Bypass-project: het ontwikkelen van een experimentele infrastructuur voor born-digital archieven

Alaina Rose

Het Bypass Project was een experimenteel initiatief dat was opgezet om de digitale achterstand bij het IISG aan te pakken. In plaats van de traditionele archiefverwerkingsworkflows te volgen, onderzocht het project of er op verantwoorde wijze toegang kon worden verleend tot onbewerkte, born-digital archieven. In samenwerking met softwareontwikkelaars, archivarissen en historici werden zoekinterfaces ontwikkeld en toegankelijk gemaakt via een beveiligde virtuele desktopomgeving (KASM), waardoor onderzoekers voor het eerst toegang kregen tot een selectie van deze bijzondere collecties.

Archiefwerk en de ethiek van automatisering

Julia van der Knaap

Julia van der Knaap bespreekt verschillende ethische kwesties die voortvloeien uit het gebruik van generatieve AI-technologieën (voornamelijk Large Language Models), met een focus op archiefwerk. Er wordt ingegaan op hoe deze modellen werken en de fundamentele problemen die dit met zich meebrengt, zoals vooringenomenheid en onnauwkeurigheden, en waarom dit bijzonder belangrijk is bij het overwegen van het gebruik van deze modellen voor archiefbeschrijving. De sessie sluit aan bij de andere lezingen door te putten uit hun verhalen over menselijk archiefwerk en het belang van de interactie tussen archief en archivaris, om aan te tonen dat het automatiseren van dit werk aanzienlijke kosten met zich meebrengt.

Guerra al fascismo en de Cineclub Vrijheidsfilms-collectie: uitdagingen van een onbekend filmarchief

Fidel Duran

De filmproductiecollectie van Cineclub Vrijheidsfilms is een van de grootste maar minst bekende audiovisuele collecties die bewaard worden bij het IISG. Met meer dan 800 filmblikken met onafgewerkte producties, ruw materiaal en unieke beelden van sociale strijd, gefilmd tussen de jaren 1960 en 1980, vormt de digitalisering van het analoge materiaal in deze collectie een aanzienlijke uitdaging. Hoe moet men materiaal beoordelen dat niet geïdentificeerd is? Hoe moet het materiaal in context worden geplaatst zodra het gedigitaliseerd is? Welke strategieën zijn er beschikbaar voor de presentatie of restauratie van dit materiaal? Deze presentatie richt zich op de onafgewerkte film Guerra al fascismo, geproduceerd in samenwerking met de Spaanse anti-Franco-groep FRAP. Fidel Duran onderzoekt de inspectieworkflow voor analoog filmmateriaal en bespreekt de uitdagingen en mogelijkheden die gepaard gaan met het werken met audiovisuele collecties.

Archivarissen tussen hamer en aambeeld 

Hawra Nissi 

Als het gaat om dagelijkse beslissingen, voelt Hawra Nissi zich vaak alsof zij vastzit tussen hamer en aambeeld. Archivarissen moeten, net als alle andere werknemers, normen, voorschriften en richtlijnen volgen. Maar wat als deze niet aansluiten bij de visie en waarden van de archivaris? Hoe vinden we een evenwicht tussen beiden als ze met elkaar botsen? Hoe kunnen we objectief blijven, gezien de voortdurende invloed van het archief op archivarissen, en vice versa? Moeten triggers en trauma’s tijdens het archiefwerk terzijde worden geschoven, of moeten ze worden gebruikt als een kans om de geest van het archief te bewaren? Dit zijn slechts enkele van de vragen die rezen toen zij het archief van het Comité van Marokkaanse Arbeiders in Nederland (KMAN) verwerkte. Aan de hand van deze vragen zal zij haar ervaringen bespreken.

Tentoonstellingen en films

Niet alleen zijn er presentaties, ook wordt er bijzonder materiaal uit onze collectie getoond. Dit gaat om materiaal waar het afgelopen jaar aan is gewerkt. Zo worden er boeken uit bibliotheek van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen, oude landkaarten, materiaal uit de collectie van de Hong Kong Protest Movement (2019-2020) en foto's van verschillende fotografen getoond. Ook zullen er films uit onze collectie te zien zijn. 

Praktische informatie

Datum: 18 juni 2026
Tijd: 12:00-18:00
Locatie: IISG, Cruquiusweg 31, Amsterdam
Toegang: Gratis toegang, maar aanmelden via event@iisg.nl is noodzakelijk. 
Taal: Engels