Nieuwe database met rechtszaken maakt stemmen uit koloniale verleden vindbaar
Vrijdag 19 september werd de database Early Modern Dutch Colonial Court Records op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) gepresenteerd en publiek toegankelijk gemaakt.
Stemmen van slaafgemaakten
De database maakt gerechtelijke bronnen uit de periode 1637-1828 uit het hele Nederlandse wereldrijk toegankelijk. De rechtsdossiers die daarmee doorzoekbaar worden bevatten ook de verklaringen en ondervragingen met de stemmen van Europese, Afrikaanse, Caribische en Aziatische personen. Van dagloners tot contractarbeiders, van zeelieden en soldaten tot logementhoudsters en weduwen, van handelaren tot herendienstplichtigen en slaafgemaakten. Zo geeft de database niet alleen inzicht in de rechtsspraak en het straffenstelsel onder het vroegste Nederlandse kolonialisme, maar ook in het alledaagse leven en werk.
IISG-onderzoeker Elisabeth Heijmans: "Deze database maakt het eindelijk mogelijk om te zoeken naar de minder zichtbare individuen in de koloniale geschiedenis, zoals slaafgemaakten. Zij hebben lang veel minder aandacht gekregen. Deze database helpt om dat te veranderen."
Omvangrijk
In totaal bevat de database informatie over meer dan 8.100 aangeklaagde personen die voor het koloniale gerecht verschenen in Suriname, Elmina, Curaçao en voormalig VOC-gebieden als Java, Zuid-Afrika en Sri Lanka in de zeventiende en achttiende eeuw. De dataset is gemaakt in het Resilient Diversity project van het IISG en de Universiteit Leiden, en is aangevuld door een groot aantal onderzoekers. De zoekomgeving komt toegankelijk via: https://voices.iisg.nl/courtrecords/ (per 19 september 2025).
Vindbaar en digitaal toegankelijk
De rechtszaken zijn een unieke bron voor onderzoek naar het koloniaal verleden, maar ook voor genealogisch en voorouderonderzoek. De database maakte deze rechtszaken doorzoekbaar en is publiek toegankelijk via de website https://voices.iisg.nl/courtrecords/.
Daarmee wordt het voor het eerst mogelijk om te zoeken op de namen van (aangeklaagde) historische personen, aanklachten, plaatsen en andere thema’s in de rechtszaken uit het Nederlandse koloniale wereldrijk in delen van Azië en de Atlantische wereld.
De zoekomgeving van de database biedt voor de meeste rechtszaken verwijzingen naar de gedigitaliseerde archiefstukken bij het Nationaal Archief. Een deel is bovendien volledig doorzoekbaar dankzij de tekstherkenning van het GLOBALISE project van het Huygens en IISG voor het VOC-archief. Ook daar zijn in het portaal links naar opgenomen.
